ANASAYFA arrow Hollanda Gezileri arrow Texel Adasında bir hafta sonu
Texel Adasında bir hafta sonu PDF Yazdır

6 Ocak 2008

Santiago yolunu yürürken tanıştığım Marjan ve Annemieke ile bir hafta sonu Texel adasında yürümeye karar verdik. Texel adası Kuzey Hollanda eyaletinin kuzeyinde adalar grubunun Den Helder şehrinden bakıldığında anakaraya en yakın olanı. Bir Cuma sabahı başlayan yolculuğumuz araba ile Alkmaar - Den Helder arasını otobanla aşarak başladı. Arabamızı feribotun park yerine bıraktıktan sonra her bekleme salonunda olan bayat kahve ile keyif yaptık. Bayat kahvenin kokusu bile normal zamanlarda keyfinizi kaçırır. Taze kahvenin mis gibi davetkar havası bayat kahvede olmaz. Bayat kahve sizi elinin tersi ile iter atar, feleğiniz şaşar. Düz bir duvara 100 kilometre hızla çarpmış gibi olursunuz.  Uzun yoldan sonra burada bayat kahve bile tatlı geliyor.

Ocak ayı başı olması hasebiyle hava keskin soğuk ve kar kokusu genzini dolduruyor.

Kısa bir beklemeden sonra feribotumuz geliyor. TESO şirketinin gemileri  düzenli olarak ada ile bağlantıyı sağlıyorlar. Hava soğuk ama biz yinede güverteye çıkmaya kararlıyız. Tatilimiz gemide başlıyor. 3 yaşlı genç temiz ve bol iyotlu deniz havasını soluyoruz. Mutluyuz. Mutluluk ne kadar kolay. Gemiye binmek yeterli oluyor.

Kısa bir yolculuktan sonra Texel adasına ulaşıyoruz. Adalara gelmek her zaman garip bir hüzün duygusunu çağrıştırıyor. Adalarda yaşadığın aşk ve sevgi duyguları aklına geliyor. Nedensede adalarda aşk bir başka oluyor.

Gemiden arabalar ve bisikletler ve 3 yaya biz iniyoruz. İlk istikametimiz kalacağımız yer olan StayOkay. StayOkey eskiden Jeugd Herberg denilen sırt çantası ile dolaşan gençlerin konakladıkları hanlar. Her odada 3-4 kişi kalıyor ve bazende daha fazla insan. 

3 gün ve 75 kilometre sürecek yolculuğumuza başlıyoruz.

Gemiden indikten sonra yürüyüş yolunu bulmamız biraz zaman alıyor ama nihayet buluyoruz. Birkaç yüz metre düz yürüdükten sonra sola dönüyoruz.Texel koyunları ile ünlü bir ada ve aynı zamandada ziraat ile uğraşılan bir yer. Ziraatla uğraşanların tarlaları ve çiftliklerini görebiliyorsunuz.Biz düz ovada yürüyoruz. Bugünkü yürüyüşümüz Bizi limandan Den Burg kasabasına götürecek ama ilk önce Oude Schild liman kasabasına gideceğiz. Soğuk hava bizi ne kadar etkileyecek merak ediyorum. Benim için ilk defa bir kış yürüyüşü oluyor.

Bu ada her zaman romantik bir havada ve bizim gibi 3 yürüyüş arkadaşı olsanız bile romantizmi soluyorsunuz. Aşklarımızı ve beklentilerimizi anlatıyoruz.

Yol devamlı kıvrılarak gidiyor. Yol üzerinde şehitler mezarlığına geliyoruz. Burada ikinci dünya savaşında hayatını kaybetmiş olan Gürcü askerlerin mezarları var. Hitler'in Nazi Almanyasına karşı Rusların saflarında esir düşen Gürcüler ilk önce Zandvoort'a getirilirler ve burada iyileştikten sonra toplu olarak Alman saflarına geçerler ancak eğitim için gönderildikleri Texel adasında Nazilerle işbirliği yapmamaya karar verirler. Bu karardan sonra 5 ve 6 Nisan 1945 çıkan bir isyanla Almanlara karşı savaşırlar. Başlangıçta başarılı gibi görünen isyan Almanların daha güçlü çıkmasıyla Gürcü askerlerin büyük bir bölümünün ölümüyle sonuçlanır. İsyan sırasında 100'e yakın Texel halkıda şehit olmuştur. Toplam 800 Gürcü askerden ancak 236'sı vatanlarına geriye dönmüştür. Buradan geçerken her savaşta ölen masum ana kuzularını anmadan geçmeyin. Burada kendini Çanakkale şehitliğinde hissetmesende tüm savaşlarda her zaman genç ve geleceği hiç bir zaman olmamış genç ve masum insanların öldüğü gerçeğini görerek artık savaşlara ve kavgalara son vermek gerek. Anasını, atasını ve vatanını yeniden göremeden, akrabaların, arkadaşlarını ve dostlarını yeniden sevemeden, bir kadının göğsüne başını yaslayamadan, çocuklarını kucağına alıp koklayamadan ölen bu genç insanlara geçerken sizde bir Fatiha okuyun.  Toprağın altında olanın Din'i değil sizin niyetiniz önemli.

 Yol üzerinde Oude Schild liman kasabasına varmadan bir evin önünde duruyoruz. Marjan burada bir eski iş arkadaşının oturduğunu söylüyor. Uzun zamandırda görüşmemişler. Surpriz olur diye kapıyı çalıyor. Eski iş arkadaşı Hollandalılar özgü az samimi havayla kapıyı açıyor ve kapı aralığında konuşmaya başlıyorlar. İş nasıl? Yeni gelenler varmı? Gazetenin durumu nasıl, işten çıkartmalar devam edecekmi? gibilerden zaman öldürmeye yarayan konuşmalar. Yarım saat 45 dakika kadar konuşma sürüyor ve bu sürece biz hafif çisleyen yağmur altında konuşmaları dehşetler dinliyoruz ve eski iş arkadaşı bizi hiç bir şeye davet etmiyor. Ne gelin bir ısının. Ne bir kahve istermisiniz? Hiç bir şey olmuyor ve konuşmanın içinde Annemieke ve benim için zaman duruyor gibi. Sonradan farkına vardım ki, zaman yanlız benim için durmuş.

Soğuktan yarı donmuş olarak devam edelim diyoruz. Eski iş arkadaşıda dikkat edin hava soğuk ve yağmurlu diyor biz yeniden yola koyulurken. Hafif çiseleyen  yağmurla birlikte Oude Schild limanına varıyoruz. Limanda bulunan cafe/restaurant'a girip kendimizi ısıtma turlarına başlıyoruz. Marjan ve Annemieke Erwtensoep denilen Sucuklu Mercimek çorbasından afiyetle yiyorlar. Bende sıcak çukulata içiyorum ve sonrada peynirli kızarmış yumurtaları lüpürdetiyorum. Yürümek insanın iştahını açıyor. Buraya kadar yol iyiydi ama henüz gelmedik daha kalacağımız han'a yürümemiz gerek. 15-16 kilometre yürüdük ve bir 4-5 kilometre daha yürümemiz gerek. Annemieke yürüyüş koordinatörü olarak haritaları iyi ayarladığından yolumuz bulmakta zorluk çekmiyoruz. Bu tip uzun menzilli yürüyüşlerde bir kişinin yönetmenliğinde fayda var. Haritalar, nerede ne yenilir, nerede yatılacak vs gibi pratik işler için. 

Yolumuzun üzerinde bir çiftliğe giriyoruz. Yerel bir ressamın evi ve aynı zamanda atölyesi. Resim çalışmalarını görebiliyorsunuz, İsterseniz resimlerinden bazılarını alıp kolleksiyonunuza katabilirsiniz.Evin içi bir müze gibi. Bizi evin içinde dolaştırıyorlar. Ressamın eski ve yeni eserlerini görüyoruz. Bu gezi ile aynı zamanda ressamın zaman içindeki evrimini ve sanatının gelişimini görme imkanımız oluyor.Çeşitli stil denemeleri var ve halende tam olarak stili yüzeye çıkmamış gibi. Görmeye değer. Biz tablo almadan çıkıyoruz. Fiyatlar bütçemizi aşıyor. Fotoğraf çekiyoruz, hiç olmazsa orijinalinin kopyası olsun diye. Bizimkiler bir ressamın sevgilisi olsaydık ne kadar güzel olurdu, ne romantik adam gibi duygular içinde ayrılıyorlar. Ben de acaba resimmi yapmaya başlasam diye düşünüyorum. Demekki ressamların bir çekiciliği var.

 Akşama doğru nihayet kalacağımız kasabaya geliyoruz. Den Burg küçük bir kasaba ama gayet şirin bir yer. Zaten tüm adada küçük bir ada herşey minyatür formatta. Bir düz yürümediğimizde epey bir kilometre yapıyoruz ama düz olarak adanın eni 8 kilometre ve boyu 20 kilometre.

StayOkey yeni bir bina ve aynı zamanda günümüzde ailelerinde geldiği ucuz tatil yerlerinden biri. Bizim odamızda 2 ranza ve 4 yatak var. Odalar ve yataklar tertemiz. Yorgunluk duşundan sonra fiyata dahil olan akşam yemeğini yiyoruz. Yemek sade ama sağlıklı bir şekilde karnını doyurabilmen için herşey var. Yemekler taze malzemelerle hazırlanmış ve ahçımızda sevimli tonton bir amca. Tipik bir ahçı. Tam olması gereken gibi.

Yemek sonrası muhabbetimiz keyifli. Yorgunluk mahmuru olarak yataklarımıza gidiyoruz. Ben hemen uyuyorum, Annemieke ve Marjan hemen uyuyamadıklarından bir müddet benim tarafımdan yönetilen senfoni orkestrasını dinliyorlar ve sonra yorgunluktan bitap düşüp onlarda rüyalar alemine dalıyorlar.

Sabah bol oksijenli havanın ve yürümenin etkisiyle zinde bir şekilde uyanıyoruz. Bugünkü rotamız ilk önce otobüsle Cocksdorp kasabası ve oradan deniz fenerine yürümek ve oradanda sahilde ve sahile paralel olarak De Koog kasabası üzerinden yeniden otelimize dönmek. Bugün ortalama 30 kilometrelik bir yürüyüş var. 

Otobüs yolculuğu kısa sürüyor ve son durakta indikten sonra dalga kıranın üstünden uzakta gördüğümüz deniz fenerine doğru yürüyoruz. Bir deniz kıyısında oturmuyorsanız vede denizcilikten de anlamıyorsanız deniz fenerinin anlamı ancak bir yardım kuruluşu oluyor ama bir deniz insanıysanız deniz fenerinin denizciler için anlamını anlayabilirsiniz. Deniz feneri demek evinize dönmektir, hasret gidermektir, ayaklarını yeniden toprağa basıp kendini güvende hissetmektir. Deniz feneri aynı zamanda bir gurbettir, gurbete adım atmaktır, maceradır, bilinmeyen yerler ve yeni dostlardır. 

Camping alanları arasından deniz fenerine ulaşıyoruz. Fenerin hemen yanında olan restoranda kahvemizi keyifle yudumluyoruz. Üstüne bir sıcak çukulata ısmarlıyoruz. Bugün kendimize bakmamız lazım, Hava soğuk ve yağmur kokuyor. Kar olsa sevineceğiz ama yağmurda biraz tedirgin kalıyoruz. 

Kendimizi restoranın sıcak havasında kaybetmeden yeniden yola çıkıyoruz. Slufter denilen sahil şeridinden De Koog kasabasına doğru yürüyoruz. Sahil şeridi kelimenin tam anlamıyla muhteşem. Med ve cezirde deniz suyunun etkisiyle yöreye özgü bir tabii doku oluşmuş. Su birikintilerinin arasından yürüyüşümüz devam ediyor. İlk bölümde rüzgar hızlı estiğinden kum tanecikleri yüzümüzü ve ellerimizi bir zımpara gibi acıtıyor. Doğal temizlik olarakta görebileceğiniz bu uygulama acı verdiği gibi kendinize çeki düzen vermenizi sağlıyor. Hayatta olduğunuzu ve yaşam fonksiyonlarınızın çalışır halde olduğu müjdesini veriyor. Doğa sizi tebrik ediyor. Evet halende daha yağıyorsun. Tanrı sana bu günüde lutfetti diye. Sende yaşadığın için şükür et, elinde olanlarla mutlu ol, başkalarını üzme, kendinide üzme, kötülük yapma, sağlığına dikkat et. Bak bir rüzgar neler anlatıyor. Dinlersen daha fazlasınıda anlatıyor. Hiç bir hocanın, hahamın, papazın anlatamayacağı kadarını anlatıyor ve Allah sana daha fazlasını da vaad ediyor ama dinlemesini bilirsen. 

Havada karanlık yağmur bulutları toplanıyor. Feci bir yağmur gelecek gibi.Biz bu arada De Koog kasabasına geliyoruz ve içi saatlerle dolu olan de Tijd isimli bir cafe ye kapağı atıyoruz. Her taraf çeşitli saatler ve saat resimleri ile dolu. Menüde bizim için çok güzel olacak bir şekilde Doğa'dan markalı Türk bitkisel çayları var. İnsanın içi daha içmeden ısınıyor. Bizim çaylar gelmeden yağmur bardaktan boşanırcasına yağıyor. Bir anda gece oluyor. Bu kadar kısa zamanda bu kadar karanlık ve yağmur. Başka bir ülke olsa sel felaketi olur ama burada vakayi adiyyeden gibi. Yağmur dinsin diye bekliyoruz, bizle birlikte tüm cafe bekliyor. Biz daha 2 saat yürüyeceğiz. İşletmeci aile ve müşteriler bize acıyarak bakıyorlar. Yağmur dindiğinde bizde Den Burg'e kadar yağmaması için dua ederek yola çıkıyoruz. Dualarımız kabul olunuyor ve kuru bir şekilde otelimize varıyoruz. 

Akşam yemeğinden sonra merkezde cafelere dalıyoruz. Kışın gece hayatı pek yok. Biraz oturup günün muhasebesini yapıyoruz ve ertesi gün için planlamalarımızı bitiriyoruz. Hollanda'da minik bir adada değilizde sanki balta girmemiş bir ormanda ekpedisyona çıkan bir ekip havası var. Yürüyüşü ciddiye aldığımız belli.

Sabah güzel bir kahvaltı yapıyoruz ve otelimizin sevimli personeline veda ediyoruz. Dün De Koog kasabasından yürüyerek geldiğimizden yeniden aynı yolu yürümek içimizden gelmiyor. Bizde ne yapalım kendimizi feda ederek otobüse biniyoruz. De Koog'da Anna pansiyonun önünde otobüsten inip denize doğru kıvrılarak limana olan yolculuğumuza başlıyoruz.Yolda Cuma günü olan olayı konuşuyoruz. Hollanda'da misafirperverlik varmı acaba diye başladık. Annemieke olayı hiç garip bulmadığını söyledi. Adamın vakti olmayabilirmiş, randevu yapmamışız ve belki evde kahvesi yoktur gibi tezler sundu. Marjan olayı garipsediğini ama o anda öyle kötü bir vaka olarak anlamladırmadığını söyledi ama sonra dan düşündüğünde ve şimdi de üzerinde konuşunca çok normal olmadığını söyledi. Ben de bizde olsa herhangi bir köye gittiğinde tanıdık olmasa bile sana hiç olmazsa bir su ikram edeceklerini söyledim. Bizim insanımız misafirperverlikte ve iyilikte yarış halindedir dedim. Hakikattende vatanımız insanı sana her daim misafirperverliğini gösterir. 

 Fok Balıklarının sığınağının önünden geçerek denize ulaşıyoruz. Burada yol üzerinde yabani atları görebilirsiniz. Yabani dediğim doğada bağımsız yaşamaları yoksa bir zararları yok. Uzakta Texel adasında bulunan kasaba ve diğer yerleşim birimlerini Kilise kulelerini görebilirsiniz. Tipik Hollanda diyebileceğiniz görüntüler. Yolun sonuna doğru deniz kenarı kumsallıktan çıkıyor ve bir muras halini alıyor. Kötü havalarda yürümek isterseniz epey dikkatli olmanız gereken bir yer. Bu kaygan muras alandan çıktıktan sonra limanı görmemize rağmen yolu bulmamız biraz zaman alıyor. Gemi gözümüzün önünde Den Helder'a doğru yola çıkıyor. Burası Hollanda diyoruz birbirimize herşey zamanında ve zamana karşı savaşarak yürüyor. Bizde bila mecburi limanın içindeki Kızarmış Patates satan büfeye girip oturuyoruz. İçerisi kesif bir yağ kokusu ile dolu. Bizimda karnımız aç. İşletmeciler Filipinliler ve neredeyse Hollandaca konuşamıyorlar. Zar zor siparişimizi veriyoruz.Yemek yerken üstümüzün yağ kaplandığı hissi oluşuyor. Boşver diyoruz. Keyfimizi bozacak düşüncelere ayıracak zamanımız yok. Zaten bilimsel olarakta doğru olan bir olgu var. Aynı anda ancak bir düşünceyi zihninde oluşturabilirsin. Bizde pozitif olumlu düşüncenin oluşmasına izin veriyoruz. 

 Koca gemi geliyor. Bir karınca misali insanlar çıkıyorlar ve bizlerde bir karınca misali gemiye giriyoruz.

Yağ kokusunundan kurtulam için güverteyi tercih ediyoruz. Gemi hareket etmeden etrafta toplanan martılar anakaraya kadar bize eşlik ediyorlar. Güle güle yolcular, yolunuz açık olsun. Bizim kapımız burada her zaman açık yine buyrun gelin der gibi. 

 

Wikipedia da Texel.

Texel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Gemeente Texel
Vlag van de gemeente Texel    Wapen van de gemeente Texel
Locatie van de gemeente Texel
Provincie Noord-Holland
Hoofdplaats Den Burg
Oppervlakte
 - Land
 - Water
463,28 km²
161,96 km²
301,32 km²
Inwoners
Bevolkingsdichtheid
13.711 (30 juni 2008)?
85 inw./km²
Belangrijke verkeersaders N501, TESO-veerdienst
Netnummer 0222
Postcodes 1790-1797
Politiek
Burgemeester (lijst) Joke Geldrop-Pantekoek (VVD)
Bevolkingspiramide
Texel rond 1866

Het eiland Texel (Sound uitspraak (info·uitleg)) (Tessels: Tessel) is het grootste van de Nederlandse waddeneilanden, behorend tot de provincie Noord-Holland. Tevens is Texel een gemeente, waar ook de onbewoonde zandplaat Noorderhaaks onder valt.

Inhoud


//

Uitspraak

De naam wordt doorgaans uitgesproken als tessel; de bewoners heten Tesselaars. De reden hiervoor is dat historisch gezien een karakter dat sterk op de x leek als een ligatuur voor ss werd gebruikt in het Hollands.

Algemeen

Het eiland ligt van oudsher in Texla. De oppervlakte van de gemeente is 585,96 km² waarvan het grootste gedeelte (416,14 km²) binnen- en buitenwater, het landoppervlak is slechts ongeveer 170km². De gemiddelde lengte van Texel is 20 km en de gemiddelde breedte 8 km.

Texel heeft 13.718 inwoners (30 juni 2008, bron: CBS). Van de beroepsbevolking van ruim 3500 mensen werkt ca. 17% in de landbouw. De eerste inwoners van Texel dateren mogelijk uit de Midden-Steentijd (8000-4500 v. Chr); archeologen hebben daarvoor aanwijzingen gevonden. In 1415 heeft Texel (het gehele eiland) stadsrechten gekregen[1], daarmee kan het eiland met enige fantasie als de (qua oppervlakte) "grootste stad van Nederland" worden aangeduid.

Texel is het enige Nederlandse waddeneiland met een brede scholengemeenschap voor middelbaar onderwijs. In Den Burg is de Openbare Scholengemeenschap De Hogeberg gevestigd die onderwijs aanbiedt voor vmbo, havo en vwo.

Plaatsen binnen de gemeente

Stad:

  • Texel

Dorpen/Gehuchten:

Buurtschappen:

 

Texel en Eierland

Het huidige eiland Texel bestaat eigenlijk uit twee eilanden: het zuidelijke Texel en het noordelijker gelegen Eierland. In 1630 werd de Zanddijk voltooid die beide Waddeneilanden met elkaar verbond. In 1835 richtte de uit Antwerpen afkomstige Nicolas Joseph De Cock samen met enkele andere heren een NV op die de kwelder tussen Eierland en Texel zou inpolderen voor agrarisch gebruik. In de nieuw aangelegde polder Eierland werd in 1836 ook een dorp gesticht dat aanvankelijk Nieuwdorp heette, maar dat later naar hem genoemd werd: De Cocksdorp.

Scheepvaart

Vuurtoren op Texel
Vuurtoren vanuit het zuiden gezien

In de tijd van de VOC (17e en 18e eeuw) vertrokken de schepen uit Amsterdam, Enkhuizen en Hoorn vanaf de rede van Texel naar de Oriënt. Dit bracht veel werkgelegenheid op het eiland. Zo waren er bijvoorbeeld veel loodsen nodig om de schepen veilig door het Moddergat langs de zuidpunt te leiden. De rol van werkverschaffer werd later overgenomen door de walvisvaart. Ook de visvangst was een belangrijke bron van inkomsten. De haven van Oudeschild was het centrum van al deze activiteiten. Tegenwoordig herbergt Oudeschild een vloot van ongeveer 30 Noordzeekotters en enkele kleinere kotters voor de garnalenvisserij op de Waddenzee. Daarnaast heeft het plaatsje een moderne jachthaven.

Landschap

Satellietfoto Texel

Het landschap op Texel is rijk en divers. Texel heeft behalve polders, brede zandstranden, duinen en graslanden ook heide, bos en kwelders. Rond Den Hoorn in het zuiden bloeien in mei grote bollenvelden. Nationaal Park Duinen van Texel beheert de zuidpunt van Texel, het gebied De Duinen tussen Den Hoorn en De Koog, De Dennen, De Slufter en De Muy.

De harde kern van het eiland wordt gevormd door de Hoge Berg die ligt tussen Oudeschild en Den Burg. Het is een morene ontstaan in het Drenthestadium van het Saalien (de op een na laatste ijstijd). Het hoogste punt ligt op 15 meter boven NAP. Ondanks de bescheiden hoogte kan men van hier af het hele eiland overzien. Keileem komt hier dicht aan de oppervlakte. Dit vormt een harde, voor water ondoordringbare laag. Rond de percelen liggen zogenaamde tuunwallen. Dat zijn walletjes die uit plaggen zijn opgebouwd. Deze tuunwallen vormen samen met de glooiingen van het gebied een door velen gewaardeerd landschap. Het gebied is dan ook een landschapsreservaat. Op een helling van de Hoge Berg liggen ook het Doolhof, een bosje uit 1764, en de Zandkuil, Nederlands eerste insectenreservaat.

De Slufter

Een natuurlijk fenomeen is De Slufter, een gebied binnen de brede duinketen aan de noordwestkant van het eiland, vol kreken en geulen, dat in open verbinding staat met de Noordzee. Het is ontstaan door een duindoorbraak in 1858. Bij vloed loopt een deel van De Slufter onder water en bij eb loopt het water door de geulen weer terug naar zee. Daardoor is slibvorming en verzilting ontstaan en moest de vegetatie zich aanpassen. De Slufter is van de Eijerlandse polder gescheiden door de Zanddijk.

Het buitendijkse natuurgebied de Schorren ligt bij het wantij.

Eijerland was ooit een eilandje ten noorden van Texel. Het werd toen Yerland genoemd. Door menselijk ingrijpen, het plaatsen van zandvasthoudende beplanting (o.a. helmgras) en beschutting werden strand en duinen aan de noordwestkant van Texel verbreed. Men begon daarmee in 1629. Tenslotte kon een zanddijk worden aangelegd, die de twee eilanden met elkaar zou verbinden. In 1846 werd de polder De Eendracht drooggelegd, in 1847 de Prins Hendrikpolder en in 1876 de polder Het Noorden.

Voortdurend moet strijd worden geleverd tegen de kracht van zee en wind. Bij zware storm kunnen tientallen of zelfs honderden meters duin worden weggeslagen. In 1864 was in het noorden bij De Cocksdorp een vuurtoren geplaatst, op ongeveer 3 km van de zee. Nu staat de zee vlak onder de toren, die door een asfalthelling en verschillende aangelegde zeeweringen wordt beschermd. Het strand is zich nu langzamerhand weer aan het verbreden. Ook in het zuidwesten slibt voortdurend materiaal aan. Aan de oostkant van Texel loopt een dijk die het eiland beschermt tegen de Waddenzee.

Het hele duingebied van Texel, van de Hors tot aan de vuurtoren vormt het Nationaal Park Duinen van Texel.

In 2008 besloot de provincie Noord-Holland het duingebied van Texel aan te wijzen als 'Aardkundig Monument'. De status geldt voor de duinen tussen de vuurtoren bij De Cocksdorp en de zuidpunt van Texel. De 'onthulling' van het monument vond plaats op 8 oktober 2008 op de Bertusnol, één van de hoogste duinpunten van het eiland. Noord-Holland kent 17 Aardkundige Monumenten, gebieden met 'unieke aardkundige waarden' die planologische bescherming genieten.[2]

Flora en fauna

Texel
Duinen op Texel

Texel is een geliefd oord voor vogelliefhebbers. Op sommige dagen kan een ervaren vogelaar wel honderd verschillende soorten waarnemen. Er broeden in het voorjaar vooral in de duingebieden ongeveer 80 verschillende vogelsoorten, maar in totaal zijn zo'n 300 soorten op Texel waargenomen. De Muy, een duingebied tussen De Koog en De Slufter is een beschermd gebied; het is de broedplaats van de oudste lepelaarkolonie van Nederland. Andere opvallende vogelsoorten op Texel zijn de dwergstern en de velduil. De zilvermeeuw komt er in grote aantallen voor.

De vegetatie is rijk en gevarieerd. De fauna minder, vanwege de geïsoleerde ligging van het eiland. Toch leven er nog hermelijnen, bruine ratten, 5 muizensoorten, konijnen, hazen, kleine amfibieën als kikkers (bruine kikker en heikikker), rugstreeppadden en watersalamanders. Vlinders op Texel: o.a. de atalanta, distelvlinder, Sint-jacobsvlinder, duinparelmoervlinder en, sinds 1995, het groentje. Duizenden insectensoorten zijn op het eiland waargenomen.

Texelse schapenkaas

In de 16e eeuw en in de 17e eeuw was de Texelse schapenkaas door z'n bijzondere smaak al (wereld)bekend. Naast de normale witte kaas, werd er namelijk ook een bijzondere groene kaas gemaakt. Deze kaas was groen gekleurd door een procedé waarbij schapenkeutels in een neteldoek werden gekookt, om vervolgens het groene sap daarvan in de melk te laten lopen. Hier werd dan de kaas van gemaakt, die door het mestsap een pittige smaak kreeg en bovendien beter houdbaar was. Dit bijzondere ingrediënt in combinatie met het Texelse gras waar de schapen op grazen én de ambachtelijke bereiding, maakte het tot een bijzondere kaas. Om redenen van hygiëne werd de kaas in de jaren 30 van de 20e eeuw door de Nederlandse Keuringsdienst van Waren verboden.

Activiteiten

Landbouw en veeteelt: er worden duizenden schapen en koeien op het eiland gehouden. De Tesselaar is een Texels schapenras. Er worden aardappelen, suikerbieten, granen verbouwd en bloembollen geteeld. Toerisme is een belangrijke bron van inkomsten op Texel.

Op het eiland is sinds begin vorige eeuw ook het Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ) gevestigd.

Verkeer en vervoer

Veerdiensten

Vanuit Den Helder wordt een geregelde veerdienst met het eiland onderhouden door de Koninklijke N.V. Texels Eigen Stoomboot Onderneming (TESO) waarvan de aandelen merendeels in handen zijn van de eilandbewoners.

In de zomerperiode (tussen eind april en eind september) is er nog tweede veerdienst van en naar Texel, namelijk tussen Texel (Cocksdorp) en Vlieland. Deze dienst is enkel voor voetgangers en fietsers. De uitbater is de rederij De Vriendschap[3].

Luchtvaart

Texel heeft een eigen luchthaven, Texel International Airport. Anders dan de naam doet vermoeden, zijn er al jaren geen geregelde internationale vluchten naar Texel. In het verleden voerde de KLM echter wel lijnvluchten uit tussen Texel en Schiphol. De luchthaven beschikt wel over de nodige accommodatie om desnoods de nodige formaliteiten (pas- en douanecontrole) uit te voeren. Tegenwoordig wordt het vliegveld veelal gebruikt als vertrekpunt voor parachutisten.

Openbaar vervoer op het eiland

Lokale busdiensten op het eiland worden verzorgd door Connexxion en de tuktuk[4].

Lijn: Vervoerder: Van: Naar: Materiaal: Bijzonderheden:
28 Connexxion Veerhaven Texel De Koog Badweg Alliance Rijdt ook op Zondag
29 Connexxion Veerhaven Texel De Cocksdorp Klimpstraat Alliance Rijdt van Ma t/m Vr tot 17.57uur en op za + zo tot 16.55uur
229 Connexxion Veerhaven Texel De Cocksdorp Klimpstraat Alliance Rijdt alleen in de Daluren (09.00-17.00) in het Zomerseizoen (Juni t/m Augustus)
230 Connexxion Veerhaven Texel De Cocksdorp Klimpstraat Alliance Rijdt Alleen in het Zomerseizoen (Juni t/m Augustus) v.a 9uur

[Folklore

Texel heeft diverse folkloristische gebruiken. Op 12 december wordt Ouwe Sunderklaas gevierd. Dit is een restant van het Sinterklaasfeest zoals dat werd gevierd voordat het in de 19e eeuw werd verburgerlijkt. In Den Burg is er een optocht van mensen die 'speulen.' Speulen wil zeggen dat een bepaald plaatselijk nieuwsfeit van het afgelopen jaar wordt nagespeeld en in een bepaald daglicht gesteld. Dat speulen gebeurt gemaskerd, zodat de speulers niet te herkennen zijn. De hele nacht wordt er verder gefeest waarbij er veel drank vloeit.

Op de zaterdag vóór Pinksteren wordt op Texel net als elders in Noord-Holland het Luilak-feest gevierd. Bij dit feest is het de bedoeling dat de jongen de ouden wekken. Vanaf 'n uur of vier in de morgen trekt de jeugd de straten op en begint daar kabaal te maken. Belletjelellen, met zeep de ramen bekladden en door de brievenbus schreeuwen zijn manieren om de ouden uit bed te krijgen. Hoewel het feest door vandalisme een slechte naam heeft gekregen, is het in oorsprong een vredelievend, Germaans feest dat tot doel had het begin van de lente te vieren. Volgens sommigen heeft het kabaalmaken ooit de bedoeling gehad boze geesten te verdrijven, maar zeker is dit niet. Het is waarschijnlijker dat het kabaal altijd al gediend heeft als wekmiddel: de jongen wekken de ouden om hen de ontluikende natuur, de schoonheid van de lente, te tonen. Erg vredig dus allemaal... Het hoeft geen betoog dat het feest voor de Texelse jeugd een veel prozaïscher karakter heeft.

Op 30 april wordt de meierblis aangestoken. Dat zijn grote vuren van afval- en snoeihout. Deze vuren worden aan het begin van de avond aangestoken. Sommigen poffen in dit vuur hun aardappels. Ook raakt het gebruik meer in zwang om de gezichten zwart te maken met het as. Volgens folkloristische deskundigen is de meierblis een restant van een Germaans gebruik om met vuren de geesten van de winter te verdrijven. In 2003 waren er ongeveer 110 meierblissen op Texel.

Verder zijn er ook de vertellingen van Sommeltjes die bij De Waal zouden wonen, in de Sommeltjesberg. Deze vriendelijke lieden zouden 's nachts het zilverwerk van de Texelaars komen oppoetsen. Het geloof in Sommeltjes kwam ook voor op Wieringen, daar echter heten de aardmannetjes Sammelkes.

Naast Sommeltjes waren ook andere bovennatuurlijke wezens aanwezig op het eiland, althans volgens de verhalen. Kinderen werden vaak bang gemaakt met verhalen over de tientóóners. Deze tientóóners bleken achteraf helemaal niet zo griezelig te zijn: het ging hier om gewone mensen, tienteners. Wel echt eng was Heintje Vaar, een wezen dat zich in sloten en poelen ophield en kinderen die te dicht aan het water kwamen bij de enkels greep en onder water trok. Deze Heintje Vaar was een typische boeman en verhalen over hem zijn, in verschillende vormen, algemeen en dus niet specifiek Tessels.

Dialect

Zie Tessels voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een deel van de Texelaars spreekt een eigen dialect. Dit dialect, het Tessels, wordt vooral in de 'buitendorpen' gesproken en nauwelijks nog in Den Burg en De Koog. Het Tessels lijkt sterk op het Wierings, het dialect van het voormalige eiland Wieringen, en beide zijn deze dialecten varianten van het West-Fries (zie ook Eiland-West-Fries). Zelfs met Zeeuws en West-Vlaams zijn er opvallende gelijkenissen op te merken. Het Tessels is dan ook een typisch kustdialect, dat als Ingvaeoons beschouwd kan worden.

Het dialect is conservatief: de Nederlandse ij en ui klinken nog als ie en uu, zoals dat in het Middelnederlands het geval was. Zo wonen (weune) Tesselaars in een huus en wordt dat huus tegen de zee beschermd door een diek. Andere kenmerken van het Tessels zijn weglating van ge- bij voltooide deelwoorden (dat hei'k deen - dat heb ik gedaan) en het uitspreken van sk- op plekken waar het Nederlands sch heeft staan (skéép = schaap).

Verder bijzonder is dat het Tessels twee ee-klanken onderscheidt, een gespannen ee (als in AN beer) en een ongespannen ee (als in AN beek etc.). Het onderscheid tussen deze klanken is historisch. Ook bij de oo bestaat zo'n onderscheid, maar dit onderscheid is historisch niet meer zuiver: in het Tessels heeft de gespannen oo de overhand gekregen op de ongespannen oo.

De grammatica van het Tessels heeft veel gemeen met die van het Fries. Volgens sommigen zou het Tessels dan ook van Oudfries zijn afgeleid. Vaak wordt het dialect als een overgangsdialect tussen Fries en Hollands beschouwd. Typisch Fries zijn constructies van het type hee het staan bleve, waarbij bleve een voltooid deelwoord is, en niet, zoals in het Nederlands, een infinitief (hij is blijven staan).

Of het Tessels in de toekomst behouden zal blijven is onzeker. Het Tessels begint steeds meer van haar eigenaardigheden te verliezen. Het lijkt erop dat het dialect zich zal aansluiten bij de algemene omgangstaal van Noord-Holland. Het dialect wordt dan vervangen door regiolect.

Musea en andere bezienswaardigheden

Activiteiten

Zetelverdeling gemeenteraad

3 zetels

1 zetel

2 zetels

4 zetels

3 zetels

In oktober 2008 was de gemeente Texel één van de Nederlandse gemeenten die getroffen werden door het faillissement van de IJslandse Landsbanki.[5][6]

Bekende inwoners en oud-inwoners

Zie ook

 


Bu yazıyı web sayfanızda alıntılayın | Görüntüleme sayısı: 14731

Bu yazıya ilk yorumu yazın
RSS yorumları

Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun.



 
< Önceki   Sonraki >

FOTOĞRAF GALERİSİ

ZİYARETÇİ İSTATİĞİ

Bugün143
Dün109
Bu Hafta980
Bu Ay1990
Toplam641537





Şifrenizi mi kaybettiniz?
Hesabınız yok mu? Kayıt Ol

BAĞIŞ PANELİ

Miktar Giriniz:

QFAST

YAZI ABONELİĞİ

FAVORİLERİME EKLE

Ekle: Mr. Wong Ekle: Webnews Ekle: Icio Ekle: Oneview Ekle:  FAV!T Social Bookmarking Ekle: Favoriten.de Ekle: Seekxl Ekle: Social Bookmark Portal Ekle: Bookmarks.cc Ekle: Newsider Ekle: Linksilo Ekle: Readster Ekle: Yigg Ekle: Linkarena Ekle: Digg Ekle: Del.icoi.us Ekle: Reddit Ekle: Simpy Ekle: StumbleUpon Ekle: Slashdot Ekle: Netscape Ekle: Furl Ekle: Yahoo Ekle: Blogmarks Ekle: Diigo Ekle: Technorati Ekle: Newsvine Ekle: Blinkbits Ekle: Ma.Gnolia Ekle: Smarking Ekle: Netvouz Ekle: Folkd Ekle: Spurl Ekle: Google Ekle: Blinklist